गिअरचे ५ वेगवेगळे प्रकार आणि त्यांचे उपयोग

गियर हा एक विशिष्ट यांत्रिक घटक आहे, जो गोलाकार, पोकळ किंवा शंकूच्या आकाराच्या पृष्ठभागावर कोरलेल्या दातांवरून ओळखला जातो आणि त्यात समान अंतर असते. जेव्हा या घटकांची जोडी एकत्र बसवली जाते, तेव्हा चालक शाफ्टकडून निर्धारित शाफ्टकडे परिभ्रमण आणि शक्ती हस्तांतरित करण्याच्या प्रक्रियेत त्यांचा उपयोग होतो. गियरची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी प्राचीन आहे आणि आर्किमिडीजने इसवी सन पूर्व काळात प्राचीन ग्रीसमध्ये त्यांच्या वापराचा उल्लेख केला आहे.

आम्ही तुम्हाला स्पर गिअर, बेव्हल गिअर, स्क्रू गिअर इत्यादी ५ वेगवेगळ्या प्रकारच्या गिअरची ओळख करून देऊ.

 

मायटर गियर

हे बेव्हल गिअर्सचा सर्वात मूलभूत प्रकार आहे आणि त्यांचे गती गुणोत्तर १ असते. ते प्रेषण दरावर परिणाम न करता शक्ती प्रेषणाची दिशा बदलू शकतात. त्यांची रचना रेषीय किंवा सर्पिलाकार असू शकते. अक्षीय दिशेने प्रणोद बल निर्माण करत असल्यामुळे, स्पायरल मिटर गिअरला सामान्यतः थ्रस्ट बेअरिंग जोडलेले असते. अँगल मिटर गिअर्स हे मानक मिटर गिअर्ससारखेच असतात, परंतु त्यांच्या शाफ्टचे कोन ९० अंश नसतात.

 

स्पर गियर

समांतर शाफ्टवर स्पर गिअर्सच्या साहाय्याने शक्ती पोहोचवली जाते. स्पर गिअर्सच्या संचावरील सर्व दाते शाफ्टच्या संदर्भात एका सरळ रेषेत असतात. असे घडल्यास, गिअर्स शाफ्टवर त्रिज्यीय प्रतिक्रिया भार निर्माण करतात, परंतु कोणताही अक्षीय भार निर्माण करत नाहीत.

 

दातांमध्ये एकाच रेषेत संपर्क साधून चालणाऱ्या हेलिकल गिअर्सपेक्षा स्पर्स गिअर्स अनेकदा जास्त आवाज करतात. जेव्हा दातांचा एक संच जाळीच्या संपर्कात येतो, तेव्हा दातांचा दुसरा संच त्यांच्या दिशेने वेग घेतो. अनेक दाते संपर्कात येत असल्यामुळे या गिअर्समध्ये टॉर्क अधिक सहजतेने प्रसारित होतो.

 

जर आवाजाची चिंता नसेल, तर स्पर गिअर्स कोणत्याही गतीवर वापरले जाऊ शकतात. साध्या आणि माफक कामांमध्ये या गिअर्सचा उपयोग होतो.

 

बेव्हल गियर

बेव्हलचा पिच पृष्ठभाग शंकूच्या आकाराचा असतो आणि त्या शंकूच्या बाजूने दाते असतात. प्रणालीमध्ये दोन शाफ्टमध्ये बल हस्तांतरित करण्यासाठी यांचा वापर केला जातो. त्यांची पुढील श्रेणींमध्ये विभागणी केली जाते: हेलिकल बेव्हल्स, हायपॉइड गिअर्स, झिरो बेव्हल्स, स्ट्रेट बेव्हल्स आणि मिटर.

 

हेरिंगबोन गियर

हेरिंगबोन गिअरच्या कार्याची तुलना दोन हेलिकल गिअर्सना एकत्र ठेवण्याशी करता येते. त्यामुळे, त्याला डबल हेलिकल गिअर असेही म्हणतात. याचा एक फायदा असा आहे की, हेलिकल गिअर्सच्या विपरीत, जे बाजूचा दाब निर्माण करतात, हे गिअर बाजूच्या दाबापासून संरक्षण देते. या विशिष्ट प्रकारचा गिअर बेअरिंग्जवर कोणताही दाब टाकत नाही.

 

अंतर्गत गियर

ही पिनियन चाके बाहेरील दातेरी चाकांशी जोडलेली असतात आणि त्यांच्यावर दंडगोलाकार व शंकूच्या आकाराचे दाते कोरलेले असतात. यांचा उपयोग गियर कपलिंगमध्ये केला जातो. इनव्होल्यूट आणि ट्रोकॉइड गियर्समध्ये समस्या आणि प्रतिबाधा हाताळण्यासाठी विविध अंतर्गत आणि बाह्य गियर्स असतात.