कंपोझिट बेअरिंग म्हणजे काय?

वेगवेगळ्या घटकांपासून (धातू, प्लॅस्टिक, घन स्नेहन पदार्थ) बनलेल्या बेअरिंग्जला कंपोझिट बेअरिंग्ज म्हणतात, जी स्वतः प्लेन बेअरिंग्ज असतात, आणि कंपोझिट बेअरिंग्ज, ज्यांना बुशिंग्ज, पॅड्स किंवा स्लीव्ह बेअरिंग्ज असेही म्हणतात, ती सहसा दंडगोलाकार असतात आणि त्यात कोणतेही हलणारे भाग नसतात.

 

मानक संरचनेत रेडियल भारांसाठी दंडगोलाकार बेअरिंग्ज, रेडियल आणि हलक्या अक्षीय भारांसाठी फ्लॅंज बेअरिंग्ज, जड अक्षीय भारांसाठी स्पेसर आणि टर्न-ओव्हर गॅस्केट, आणि विविध आकारांच्या स्लाइडिंग प्लेट्स यांचा समावेश असतो. विशेष आकार, वैशिष्ट्ये (संप, छिद्रे, खाचा, टॅब इत्यादी) आणि मापे यांसह सानुकूलित डिझाइनदेखील उपलब्ध आहेत.

 

कंपोझिट बेअरिंग्जसरकणाऱ्या, फिरणाऱ्या, दोलन करणाऱ्या किंवा पुढे-मागे होणाऱ्या गतीसाठी वापरले जातात. सपाट पृष्ठभाग सामान्यतः प्लेन बेअरिंग्ज, बेअरिंग गॅस्केट आणि वेअर प्लेट्स म्हणून वापरले जातात. सरकणारे पृष्ठभाग सहसा सपाट असतात, परंतु ते दंडगोलाकार देखील असू शकतात आणि ते नेहमी सरळ रेषेत फिरतात, फिरत्या गतीने नाही. फिरणाऱ्या पृष्ठभागांमध्ये दंडगोलाकार पृष्ठभाग आणि प्रवासाची एक किंवा दोन दिशा समाविष्ट असतात. दोलन आणि पुढे-मागे होणाऱ्या गतीच्या पृष्ठभागांमध्ये सपाट किंवा दंडगोलाकार पृष्ठभाग दोन्ही दिशांनी फिरतात.

 

कंपोझिट बेअरिंगची रचना सॉलिड किंवा स्प्लिट बट (रॅप्ड बेअरिंग) असू शकते, ज्यामुळे ते सहजपणे बसवता येते. वापरासाठी योग्य बेअरिंग निवडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जास्त भारासाठी वाढीव संपर्क क्षेत्र आणि उच्च भार वाहून नेण्याची क्षमता असलेल्या बेअरिंगची आवश्यकता असते. सॉलिड ल्युब्रिकंट बेअरिंगची रचना, ल्युब्रिकेटिंग ऑइल आणि ग्रीसने वंगण घातलेल्या बेअरिंगपेक्षा जास्त तापमानात काम करण्यासाठी केलेली असते. उच्च-तापमानाच्या वापरामध्ये उष्णता वाढणे आणि घर्षण कमी करण्यासाठी विशेष स्नेहन उपायांची आवश्यकता असते.

 

कंपोझिट बेअरिंग्जवेगवेगळ्या रचनांमध्ये उत्पादन केले जाते. उत्पादनाची निवड कार्यान्वयन परिस्थिती आणि कार्यक्षमतेच्या आवश्यकतांवर अवलंबून असते.

 

कमी घर्षण बेअरिंग सामग्रीचे प्रकार

 

मेटल कंपोझिट बेअरिंग्जमध्ये एका धातूच्या आधाराचा (सहसा स्टील किंवा तांबे) समावेश असतो, ज्यावर सच्छिद्र तांब्याचा एक थर सिंटर केलेला असतो आणि त्यावर पीटीएफई (PTFE) व ॲडिटिव्ह्ज भरलेले असतात, जेणेकरून घर्षण-विरोधी आणि उच्च झीज-प्रतिरोधक बेअरिंग गुणधर्म असलेला कार्यरत पृष्ठभाग प्राप्त होतो. ही बेअरिंग्ज कोरडी किंवा बाह्य स्नेहन करून चालवता येतात.

 

कंपोझिट बेअरिंग्ज इंजिनिअरिंग प्लॅस्टिकपासूनही बनवता येतात, ज्यात उत्कृष्ट झीज-प्रतिरोधकता आणि कमी घर्षणाचे गुणधर्म असतात, आणि त्यांचा वापर कोरड्या घर्षण व स्नेहन कार्यस्थितीत मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. इंजेक्शन मोल्डिंगद्वारे बनवलेले बेअरिंग्ज जवळजवळ कोणत्याही आकारात डिझाइन केले जाऊ शकतात आणि ते मजबुती देणारे तंतू व घन स्नेहक मिसळलेल्या विविध रेझिन्सपासून तयार केले जातात. या बेअरिंग्जमध्ये उत्कृष्ट आयामी स्थिरता, कमी घर्षण गुणांक आणि चांगली औष्णिक वाहकता असते.

 

फायबर-रीइन्फोर्स्ड कंपोझिट बेअरिंग्ज हा कंपोझिट बेअरिंग्जचा आणखी एक प्रकार आहे, जो फिलामेंट-वाउंड, फायबरग्लास-इम्प्रेग्नेटेड, इपॉक्सी वेअर-रेझिस्टंट लो-फ्रिक्शन बेअरिंग लायनिंग्ज आणि विविध बॅकिंग्जपासून बनलेला असतो. या रचनेमुळे बेअरिंग उच्च स्थिर आणि गतिशील भार सहन करू शकते, आणि पदार्थाच्या अंगभूत जडत्वामुळे ते क्षरणशील वातावरणात वापरण्यासाठी आदर्श ठरते.

 

मोनोमेटल, बायमेटल आणि सिंटर्ड कॉपर कंपोझिट बेअरिंग्ज जमिनीवरील आणि पाण्याखालील औद्योगिक उपयोगांसाठी डिझाइन केलेले आहेत, जिथे ते उच्च भाराखाली हळूहळू फिरतात. वंगण-मिश्रित सॉलिड कॉपर बेअरिंग्ज उच्च-तापमानाच्या उपयोगांमध्ये देखभालीशिवाय कार्यप्रदर्शन देतात, तर मोनो- आणि बायमेटल-आधारित बेअरिंग्ज स्नेहन उपयोगांसाठी डिझाइन केलेले आहेत.

 

मधील फरकसंमिश्र बेअरिंग्जआणिरोलिंग आणि नीडल रोलर बेअरिंग्ज

 

कंपोझिट आणि रोलिंग बेअरिंगमध्ये लक्षणीय फरक आहेत, त्यामुळे ते एकमेकांच्या जागी वापरता येत नाहीत.

 

१. रोलिंग बेअरिंग्ज, त्यांच्या जटिल बहु-घटक डिझाइन, अचूक रचना आणि अचूक स्थापनेमुळे, बहुतेकदा कंपोझिट बेअरिंग्जपेक्षा खूपच महाग असतात.

२. ज्या अनुप्रयोगांमध्ये शाफ्टची अचूक स्थिती आणि/किंवा अत्यंत कमी घर्षण आवश्यक असते, त्यांच्यासाठी रोलिंग बेअरिंग्ज अधिक योग्य आहेत.

३. कंपोझिट बेअरिंग्ज, त्यांच्या मोठ्या संपर्क क्षेत्रामुळे आणि अनुकूलनक्षमतेमुळे, जास्त भार सहन करण्याची क्षमता आणि टोकांवरील उच्च आघात भार व केंद्रित भारांना प्रतिकार करण्याची क्षमता प्रदान करू शकतात.

४. कंपोझिट बेअरिंग्ज काही रोलिंग बेअरिंग्जपेक्षा अलाइनमेंटमधील त्रुटी अधिक चांगल्या प्रकारे भरून काढतात, ज्यामुळे टोकावरील केंद्रित भाराचा प्रभाव कमी होतो.

५. कंपोझिट बेअरिंगमध्ये अति-पातळ एक-तुकडा डिझाइनचा अवलंब केला जातो, ज्यामुळे शेलचा आकार कमी होतो आणि जागा व वजन मोठ्या प्रमाणात वाचते.

६. संयुक्त बेअरिंगमध्ये पुढे-मागे होणाऱ्या गतीला प्रतिकार करण्याची अधिक क्षमता असते, ज्यामुळे बेअरिंगचे आयुष्य वाढू शकते.

७. उच्च वेगाने आणि खूप कमी भारावर चालत असताना रोलिंग घटकांच्या घसरण्यामुळे होणाऱ्या झिजेमुळे संयुक्त बेअरिंग खराब होत नाही आणि त्यात उत्कृष्ट डॅम्पिंग कार्यक्षमता असते.

८. रोलिंग बेअरिंगच्या तुलनेत, कंपोझिट बेअरिंगमध्ये आत कोणतेही हलणारे भाग नसतात, त्यामुळे ते अधिक शांतपणे चालतात आणि योग्यरित्या स्नेहन केलेल्या प्रणालीमध्ये त्यांच्या वेगावर जवळजवळ कोणतीही मर्यादा नसते.

९. कंपोझिट बेअरिंगची स्थापना सोपी आहे, त्यासाठी फक्त शेलवर मशीनिंग करणे आवश्यक असते आणि रोलिंग बेअरिंगच्या तुलनेत त्यामुळे ॲक्सेसरीजचे नुकसान होण्याची शक्यता कमी असते.

१०. मानक रोलिंग बेअरिंगच्या तुलनेत, नॉन-मेटॅलिक कंपोझिट बेअरिंगमध्ये अधिक मजबूत गंज-प्रतिरोधक क्षमता असते.

११. अतिरिक्त वंगण प्रणाली, वंगण आणि देखभालीदरम्यान उपकरण बंद ठेवण्याचा खर्च न करता संयुक्त बेअरिंग कोरडे चालवता येते.

१२. उच्च तापमान आणि दूषित घटकांच्या परिस्थितीतही संयुक्त बेअरिंग कोरडे चालवता येते.